Sosyal Medya
Şimdi Okunuyor
Facebook Topladığı Verilerle Neler Yapıyor?
Guru
3

Her bir oturum açtığınızda, durum güncellemesi yaptığınızda, fotoğraf yüklediğinizde ya da etiketlediğinizde, mesaj gönderdiğinizde, check-in yaptığınızda vb. Facebook’a gönüllü olarak veri sunmuş oluyorsunuz. Kullanıcıların gönüllü olarak verdiği bilgiler haricinde de Facebook sürekli veri topluyor ve bu topladığı verilerle birçok şey yapıyor. Bu yazımda Facebook’un yürüttüğü veri çalışmaları hakkında bilgi vereceğim.

Performans Geliştirme

Öncelikle, her şirketin yaptığı gibi, site performansını geliştirmek için ya da işletme raporlaması yapabilmek için basit sorgulamalar yapıyor. Bu sorgulamalara örnek olarak “sitedeki ziyaret süresi”, “Facebook kullanıcısı sayısı” ve “reklamlardan elde edilen gelir” verilebilir.

Akademik Araştırma

İkinci olarak, Facebook kullanıcılarını akademik araştırmalar için kobay olarak kullanıyor. Facebook’un oldukça büyük bir veri bilimcisi takımı (son sayımlara göre 41 kişi) var. (Aynı büyüklükte, agresif bir veri bilimi araştırma programı yürüten bir şirketin yaklaşık 5 veri bilimcisi oluyor.)

Facebook’ta 2014’e kadar, ne tür verilere erişildiği ve hangi tür çalışmaların yapıldığını kontrol etmek için hiçbir işlem yapılmıyordu. Yani daha önceleri Facebook’ta iç amaçlar için bir deney yapılacağı zaman bunun bir kurumsal inceleme kurulundan geçmesi gerekmiyordu. Örneğin kullanıcıların mavi buton mu yeşil buton mu seçeceğiyle ilgili bir deney yapmak istiyorlarsa, bunu herhangi bir onay beklemeden, doğrudan yapabiliyorlardı. Aynı şekilde, yeni bir reklam hedefleme sistemi kullanarak bir reklama daha fazla tıklanıp tıklanmayacağını ve gelirin artıp artmayacağını test etmek istiyorlarsa onay almaları gerekmiyordu. Bu çoğu SaaS şirketi için normal olsa da çoğu SaaS şirketi kişilerin özel hayatıyla ilgili en hassas bilgileri bu kadar ayrıntılı bir şekilde toplamıyor.

Facebookta veri üzerine çalışanların asıl amacı kişilerin ruh halini ve davranışlarını etkilemek ve değiştirmektir. Bunu kullanıcıların hikayeleri daha çok beğenmesini, sitede daha fazla zaman geçirmesini sağlamak ve kullanıcıları daha fazla reklama tıklatmak için yapıyor.

Haber akışı (News Feed), manipüle edilerek tasarlanmıştır. Facebook kullanıcıların haber akışında olabildiğince çok zaman harcadığından emin olmak istiyor. Bu nedenle “bugün kahvaltı yaptım” gibi tepki toplamayacak öğeler yerine bebek fotoğrafları, mutlu şeyler, tartışma yaratacak ve öfke uyandıracak öğeler haber akışında öne çıkarılıyor. Günümüzdeki sözde filtre balonu da bu şekilde ortaya çıkmıştır. Kullanıcılar ilgi çekici buldukları öğelere tıklıyorlar ve Facebook, kişilere sadece onları ilgilendiren şeyleri gösteriyor.

Antropolojik Araştırma

Birçok Facebook araştırması grafik teorisi üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu şu demek oluyor: Arkadaşlarımızla nasıl ilişkili olduğumuz konusunda yani antropolojik araştırma yapıyor (onay almadan). Örneğin yakın bir zamanda, ABD’deki göçmen topluluklarının sosyal bağlarıyla ilgili bir araştırma yapılmış.

Yüzler

Facebook’un üzerinde çalışma yapmayı sevdiği diğer bir konu ise yüzlerdir. Kendinizi bir fotoğrafta etiketlediğinizde, Facebook sizi tanıyor ve buna göre ayarlama yapıyor. Kullanıcılar, yükledikleri fotoğraflarda diğer insanları etiketlemeleri için teşvik ediliyor ve sosyal ağ, toplanan bilgileri depoluyor. Facebook, bir kişinin fotoğraflarıyla eşleştirilmesi için DeepFace adında bir program kullanıyor ve dahası, resimlerde bilinmeyen insanları tespit edebilmenin yolları üzerine çalışmalar yürütüyor.

facebook yüzler

Gölge Profiller

Peki ya Facebook ile talep ettiği kadar veri paylaşmazsanız ne oluyor? Bu durumda sizin Faceboook’a sunmadığınız fakat Facebook’un hakkınızda topladığı verilerle gölge profiller oluşturuluyor. Siz vermeseniz bile, büyük ihtimalle Facebook sizin ikinci e-mail adresinizi, telefon numaralarınızı ve ev adresinizi sizi bulmaya çalışan arkadaşlarınızdan dolayı biliyor.

Facebook’un Pazarlamacılarla İlişkisi

Facebook Veri Politikasında belirtildiği gibi, Facebook kullanıcılarla ilgili veri toplamak için diğer satıcılarla ortaklık yürütülüyor.  Sizin gönüllü olarak Facebook’a verdiğiniz bilgilerin (Ör: tam adınız, doğum tarihiniz, hobileriniz, dini inancınız, eğitiminiz, çalıştığınız yerler vs.) yanı sıra, Facebook sizinle ilgili bilmedikleri hakkında (Ör: aylık gelir vs.) varsayımlar yapıyor ve verileri reklam yetkilileriyle bu şekilde paylaşıyor. Bu sayede, reklam yetkilileri sizi daha iyi hedefleyebiliyor çünkü lokasyon, yaş, cinsiyet, dil, eğitim seviyesi, etnik köken, gelir, hobiler ve daha birçok özelliği baz alarak reklamlar hazırlayabiliyorlar. Facebook aynı zamanda sizin ve çocuğunuzun (18 yaş altındaysa) fotoğraflarınızı reklamlarda kullanma hakkına sahiptir.

Facebook ABD Hükümetine Ne Tür Bilgiler Sağlıyor?

Facebook’un Hükümet Raporları Sayfası olmasına rağmen, ABD hükümetine ne gibi bilgiler verdiğini tam olarak bilmiyoruz. Ne gibi bilgiler verdiğini bilmememizin yanında bu bilgilere hangi kurumların (yerel, eyalet, FBI, NSA vs.) erişebildiğini de bilmiyoruz. Bildiğimiz bir şey var o da hükümetin sürekli daha fazla bilgi istediğidir. Mark Zuckerberg’in bu konudaki açıklaması şu şekildedir: “Facebook, ABD’ye veya herhangi bir devlete, sunucularına doğrudan erişim imkanı veren bir programın parçaşı değildir ve hiç olmamıştır. Ayrıca Facebook herhangi bir devlet kurumundan bilgi veya meta veri isteyen toplu bir talep ve mahkeme kararı da almamıştır.”

facebook verileri hükümet

Facebook.com’un Dışında Facebook Neleri İzliyor?

Facebook.com’un dışında da Facebook, Tek-Oturum Açma ile, hesabınızdan çıkış yaptığınız zaman da sizi çerezler aracılığıyla takip eder. Gizlilik Politikalarında bahsedildiği gibi: “Facebook, hizmetlerini kullanan üçüncü taraf web sitelerini ve uygulamaları ziyaret ettiğinizde veya bunları kullandığınızda bilgi topluyor. Yani ziyaret ettiğiniz web site ya da uygulama ile ilgili, buralardaki Facebook hizmetlerini kullanımınız ile ilgili ve size buralarda sunulan bilgileri topluyor.” Facebook aynı zamanda farenizin ekrandaki hareketini ve oturumunuzu açık bırakırsanız webdeki hareketlerinizi izleyebiliyor.

Selen Derici

Pazarlama ve Dijital Medya Uzmanı

Latest posts by Selen Derici (see all)

Sizce Makale Nasıl?
Harika
100%
Güzel
0%
Fena Değil
0%
Olmamış
0%
Rezalet
0%
Yazar Hakkında
Selen Derici

Pazarlama ve Dijital Medya Uzmanı

3Yorumlar

Bir Cevap Yazın